KOMUM TAUMHALDI Á VOPNIN

,,Það er eins og við séum að strjúka gólfin meðan streymir úr krönunum. Það tekur fimm mínútur að láta kúlunum rigna, en það tekur þrjá tíma og ógrynni tækja og mannafla að hjúkra hverjum einstaklingi." Dr Olive Kobusingye, bráðalæknir í Úganda

Vopn auka fátækt og þjáningar

Á hverjum degi lifa milljónir karla, kvenna og barna í ótta við vopnað ofbeldi. Á  mínútu hverri er ein manneskja myrt. Vopnaeign er komin úr böndunum, allt frá glæpahópum Rio de Janeiro og Los Angeles, til borgarastyrjalda í Líberíu og Indónesíu.

 Óheft vopnasala og misbeiting vopna af hálfu stjórnarhermanna og vopnaðra hópa tekur mörg mannslíf, og hindrar afkomumöguleika og tækifæri til að losna úr fátækt. Talið er að ríki í Afríku, Asíu, Miðausturlöndum, og Rómönsku Ameríku eyði um 1.600 milljörðum króna í vopn en sú upphæð gæti gert þessum sömu löndum kleift að koma á almennri grunnskólamenntun (áætlaður kostnaður um 700 milljarðar) og draga úr barna- og mæðradauða (áætlaður kostnaður um 900 milljarðar)

 Dag hvern um heim allan verður Amnesty International vitni að misbeitingu vopna, misbeitingu sem nærir átök, fátækt, og mannréttindabrot.

 Vopnaeign og vopnasala eru farin úr böndunum

Víðtæk vopnaeign og misbeiting vopna eru komin á viðkvæmt stig. Stríðið gegn hryðjuverkum hefði átt að beina athygli stjórnmálamanna að því að varna því að vopn falli í rangar hendur. Þess í stað hafa sum ríki sem standa að vopnaframleiðslu slakað á reglum sem settar voru fyrir 11. september 2001 til þess að geta afhenda nýjum vopnabræðrum vopn í baráttunni gegn ,,hryðjuverkum", þótt viðkomandi stjórnvöld sýni mannréttindaákvæðum og mannúðarlögum algert virðingarleysi. Þrátt fyrir þann skaða sem hefðbundin vopn geta valdið eru enn engin altæk alþjóðalög til er varða stjórn og eftirlit með útflutningi hefðbundinna vopna.

 Á sama tíma sjáum við þær langtímabreytingar að vopnaeign verður æ stærri hluti daglegs lífs, og þar með sífellt algengara drápstæki  í sífellt fleiri samfélögum og borgum um heim allan. Í sveitum í norðanverðu Úganda og hjá glæpahópum Ríó de Janeiró verður æ algengara að fólk beri á sér drápsvopn og hiki ekki við að beita þeim.

 Nú er tími til að bregðast við

Sérhver ríkisstjórn í heiminum þarf að axla þá ábyrgð að stjórna vopnaflæði í heiminum, bæði vopnaeign innan landamæra eigin ríkis, til að vernda borgara eigin ríkis, og flutning vopnanna yfir landamæri, til að tryggja virðingu fyrir alþjóðlegum mannréttindaákvæðum og mannúðarlögum í umheiminum. Valdamestu ríkisstjórnir heimsins, sem einnig eru helstu vopnasalar heimsins, þurfa sérstaklega að huga að ábyrgð sinni í þessum efnum. Fimm fastaríki Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna : Frakkland, Rússland, Kína, Bretland, og Bandaríkin  framleiða samtals 88 % þeirra vopna, sem flutt eru út; þessi vopn eru iðulega notuð til að brjóta gróflega á mannréttindum fólks.

 Verkefni ríkisstjórna er brýnt. Þær verða að vinna saman að því að stjórna og takmarka flæði vopna og útbreiðslu vopnaframleiðslu. Það er lágmarkskrafa að lönd sem flytja út vopn, selji þau ekki til landa þar sem að hætta er á að þau verði notuð til að brjóta alþjóðleg mannréttinda- og mannúðarlög. En svo að vísað sé í orð Olive Kobusingye, læknis sem að fæst við fórnarlömb skotvopna í Úganda, þá er ekki nóg að annaðhvort strjúka gólfin eða stöðva streymið; nauðsynlegt er að fást við hvort tveggja, vopnasölu og vopnaeign í samfélaginu. Því er mikilvægt að samfélög, sem helst verða fyrir barðinu á vopnum, vinni saman að því að gera hættuleg vopn útlæg. Í því skyni er nauðsynlegt að konur, karlar og börn fái fullnægjandi vernd hjá lögmætum löggæsluyfirvöldum, sem að virða mannréttindi.

 Svarið til þeirra sem halda því fram að ekkert sé unnt að gera til að hindra vopnasölu er það, að slíkt sé víst hægt. Jarðsprengjusáttmálinn frá 1997 var samþykktu bæði vegna atbeina ríkisstjórna og stuðnings almennings um heim allan. Þó að jarðsprengjum hafi ekki verið útrýmt enn, hafa engin stjórnvöld selt þau vopn fyrir opnum tjöldum frá árinu 1997. Sams konar þrýstingur almennings og aðgerðir vinveittra ríkisstjórna eru nauðsyn svo tryggt sé að vopnasölusáttmáli verði að veruleika.

 Ríkisstjórnir fara sér of hægt í að reyna koma böndum á vopnasölu. Amnesty International leggur því áherslu á hvort tveggja: aðgerðir í samfélaginu og aðgerðir á alþjóðavettvangi, til þess að varna því að vopnasala aukist og misbeiting vopna haldi áfram án afláts.

• Á alþjóðavettvangi  Ríkisstjórnir eru hvattar til að undirrita vopnasölusáttmála fyrir árið 2006 til þess að varna því að vopn séu flutt út til staða þar sem líkur eru til að þau verði notuð til að fremja alvarleg brot á alþjóðlegum mannréttinda- og mannúðarlögum.

• Á vettvangi svæðasamstarfs  Ríkisstjórnir eru hvattar til að þróa og styrkja vopnasáttmála á eigin heimssvæði til þess að vernda og styrkja alþjóðleg mannréttinda- og mannúðarlög.

• Heima fyrir  Ríkisstjórnir eru hvattar til að auka eftirlit með vopnasölu í eigin landi og setja reglur til að fylgjast með vopnasölu og vernda borgara gegn vopnuðu ofbeldi í samræmi við alþjóðalög og alþjóðareglur.

• Í samfélaginu  Áhrifavaldar í samfélaginu og bæjar- og sveitarfélög eru hvött til að grípa til aðgerða sem duga til þess að tryggja öryggi í samfélaginu með því að hefta aðgengi að vopnum og eftirspurn eftir þeim í samfélaginu.