Meginatriði

Óheft vopnasala eykur fátækt og þjáningar í heiminum

Það eru um 639 milljón smávopn (rifflar, skammbyssur, vélbyssur, o.þ.h) nothæf í heiminum um þessar mundir. Átta milljónir smávopna eru framleiddar á ári hverju.

Meðan sala þessara vopna er ekki undir ströngu eftirliti munu þau verða notuð í vopnuðum átökum, við kúgun, í glæpi og við heimilisofbeldi. Ef stjórnvöld um heim allan taka ekki í taumana munu þau áfram og í auknum mæli verða notuð til þess að brjóta mannréttindi og auka á eymd samfélaga víða um heim.

Þau samtök sem standa að þessari herferð, Amnesty International, Oxfam (bresk mannúðarsamtök) og IANSA (alþjóðleg regnhlífasamtök gegn óheftri útbreiðslu smávopna) hafa lengi verið vitni að því ofbeldi og upplausn sem fylgir óheftri vopnasölu og barist fyrir alþjóðlegum vopnasölusáttmála. Ástandið nú hefur versnað til mikilla muna.

 Nauðsynlegt er að bregðast skjótt við. Því hafa þessi samtök hrint af stað herferð fyrir alþjóðlegum vopnasölusáttmála.

Vandamálið

„Það er jafn auðvelt að ná sér í byssu og sígarettupakka.“ Evan Jean Lolless, 34 ára, sem afplánar lífstíðardóm fyrir morð í Bandaríkjunum (1997).

Málið er einfalt. Óheft vopnasala gerir glæpamönnum auðvelt að myrða; gerir hermönnum auðvelt að drepa fólk af handahófi; gerir lögreglu auðvelt að myrða fólk án laga og réttar. Vopn eru nú fullkomnari og öflugri en nokkru sinni fyrr og enn auðveldara er að nota þau til mannréttindabrota og morða.

Dráp á saklausu fólk í styrjaldarátökum færast í aukana. En einnig færist í aukana að lögregla, her og sveitir tengdar her og lögreglu noti slík vopn á því sem heita eiga friðartímar til þess að drepa saklausa borgara eða fremja á þeim hryllileg afbrot.

Misbeiting vopna um heim allan er orðin að mjög miklu vandamáli.

Ríkisstjórnir og vopnasölufyrirtæki víða um heim hunsa alþjóðleg mannréttindaákvæði og alþjóðleg mannúðarlög. Það hefur aldrei verið jafnauðvelt að nálgast byssu og nú um mundir. Óheft aðgengi að slíkum vopnum ógnar lífi og frelsi fólks um heim allan.

Afsakanir á opinberum vettvangi

„Stríðið gegn hryðjuverkum“ hefur haft algeran forgang á alþjóðavettvangi undanfarin ár. Halda mætti að stjórnvöld um heim allan hefðu sýnt áhuga á að hefta útbreiðslu hefðbundinna vopna. En það er öðru nær.

Í baráttunni gegn hryðjuverkum hefur umræðan um smávopn fallið í lágina en þau má réttilega kalla „gereyðingarvopn“ vegna þess hve marga þau drepa á degi hverjum.

Ýmis ríki hafa slakað á útflutningshömlum eftir 11. september 2001 til þess að geta vopnað bandamenn sína í svokölluðu „stríði gegn hryðjuverkum“. Bandarísk stjórnvöld hafa stóraukið hernaðaraðstoð sína við tugi ríkja eftir 11. september. Mörg þessara ríkja voru á lista Utanríkisráðuneytis Bandaríkjanna yfir lönd sem láta sig mannréttindi litlu skipta og hafa jafnvel hræðilegan feril hvað mannréttindi varðar. Bresk stjórnvöld seldu tuttugufalt meira af vopnum til Indónesíu árið 2002 en þau gerðu árið 2000 þrátt fyrir mikil og stöðug mannréttindabrot af hálfu indónesíska hersins.