KREFJUMST VIRÐINGAR
„...Útrýming fátæktar er ekki góðverk heldur réttlætismál. Þetta snýst um virðingu fyrir grundvallarmannréttindum, réttinum til mannlegrar reisnar og mannsæmandi lífs.“
Nelson Mandela
Hvað hefur fátækt að gera með mannréttindi?
840 milljón manns búa við langvarandi næringarskort. 100 milljónir njóta engrar menntunar. Á hverju ári deyja 11 milljón börn fyrir fimm ára aldur.
Þetta ætti ekki að þykja sjálfsagt fremur en pyndingar, óréttmæt fangelsisvist eða ritskoðun. Rétturinn til að lifa með reisn og njóta heilsugæslu, menntunar, húsaskjóls og viðunandi lífsviðurværis er grundvallarmannréttindi.
Þess vegna hefur Amnesty International ráðist í þessa herferð til að:
- sýna hvernig fátækt og mannréttindabrot haldast oft í hendur
- efla og styðja þá sem mega þola mannréttindabrot
- draga þá til ábyrgðar, sem brjóta á réttindum fátækra
Af hverju Amnesty?
Mörg þróunarsamtök hafa í mörg ár tekið mið af mannréttindum í baráttu sinni gegn alþjóðlegri fátækt. En orðspor Amnesty International sem mannréttindasamtaka mun efla umræðuna um tengsl fátæktar og mannréttindabrota í stað þess að hún snúist einungis um náttúruhamfarir og mannúðaraðstoð.
Herferðaráherslur
Alþjóðabankinn fullyrðir að „af þeim 1.3 milljörðum sem búa í örbirgð eru 70 prósent þeirra konur“. Herferðin mun því leggja sérstaka áherslu á konur og fátækt í herferðinni.
Herferðin mun leggja áherslu á fjögur mismunandi viðfangsefni:
- Mæðradauða og eflingu frjósemisréttinda.
- Réttinn til heimkynna og baráttuna gegn þvinguðum brottflutningi fólks af heimilum sínum og skorti á mannréttindum í fátækrahverfum um heim allan.
- Auka ábyrgð fyrirtækja gagnvart mannréttindum og fátækt.
- Binda réttindi í lög til að tryggja að einstaklingar geti dregið stjórnvöld í sínu landi til ábyrgðar fyrir að brjóta efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi.
Hvað eru efnahagsleg, félagsleg og menningarleg (EFM) réttindi?
EFM-réttindi ná til margvíslegra mannréttinda, þeirra á meðal:
- réttarins til atvinnu og sanngjarnra og réttlátra vinnuskilyrða
- réttarins til að mynda verkalýðsfélög
- réttarins til velferðar – þar á meðal má nefna mat, föt, húsaskjól og heilsugæslu
- réttarins til menntunar, sem skal vera ókeypis og skylda öllum á grunnskólastigi
- réttarins til að taka þátt í menningu og vísindum
Kveðið er á um þessi réttindi í Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna. Þar er einnig lýst þeirri meginreglu að mannréttindi sé „ódeilanleg“ og „algild“. Það þýðir að öll mannréttindi eru innbyrðis tengd og allir eiga rétt til þeirra óháð kyni, uppruna, litarafti, trú, líkamlegum og andlegum burðum.
Hvernig getur þú til dæmis verndað réttinn til lífs án þess að tryggja að fólk hafi aðgang að heilsugæslu? Hvernig geturðu tryggt tjáningarfrelsið án aðgengis að menntun? Ekki er hægt að tryggja frelsi frá ótta án þess að tryggja frelsi frá skorti.