Tyrkland: Stjórnvöld segja upp 100.000 opinberum starfsmönnum í stórfelldum hreinsunum

24.5.2017

Stjórnvöld í Tyrklandi hafa sagt upp 100.000 opinberum starfsmönnum í stórfelldum hreinsunum. Amnesty International telur ákvörðunina vera geðþóttaákvörðun sem hafa muni hörmuleg áhrif á líf og framfærslu viðkomandi eins og greint er frá í nýrri skýrslu samtakanna.

Skýrslan, sem ber heitið No end in sight: Purged public sector workers denied a future in Turkey, greinir frá því að þúsundir einstaklinga, þeirra á meðal læknar, lögreglumenn, kennarar, fræðimenn og hermenn, hafi verið stimplaðir „hryðjuverkamenn“ og bannað að gegna opinberri þjónustu. Þetta fólk á nú í mestu erfiðleikum með að láta enda ná saman.

Andrew Gardner, rannsakandi Amnesty International í málefnum Tyrklands segir: „Áhrifin af herferð stjórnvalda í kjölfar valdaránstilraunarinnar í Tyrklandi eru enn að koma fram. Líf fjölmargra hefur verið lagt í rúst og gríðarlegur fjöldi fólks hefur ekki einungis misst vinnu sína heldur líka starfsferil sinn og líf ótal fjölskyldna hefur verið sett í algjört uppnám.“

„Þetta fólk hefur verið stimplað sem „hryðjuverkamenn“ og getur ekki lengur unnið á starfsvettvangi sínum og á í erfiðleikum með að finna aðra vinnu.“

Skýrslan byggir á viðtölum við 61 einstakling í Ankara, Diyarbakır og Istanbúl. Í henni er greint frá aðstæðum opinberra starfsmanna, sem áður bjuggu við starfsöryggi en búa nú við kröpp kjör og eiga fáa valkosti. Viðmælendur sögðu frá því að þeir eigi ekki kost á opinberri aðstoð og þurfi að lifa af sparnaði sínum, þiggja aðstoð vina og fjölskyldna, fá sér svarta vinnu eða lifa á því smáræði sem þeir geta fengið hjá verkalýðsfélögum sínum.


Mörgum þeirra, sem hefur verið sagt upp, er bannað að vinna við störf sem hið opinbera hefur umsjón með, eins og sem lögfræðingar eða kennarar. Eins geta lögreglu- eða hermenn ekki fengið sambærileg störf í einkageiranum vegna tilskipana stjórnvalda sem banna slíkt. Þeir fáu, sem geta leitað sér að starfi í einkageiranum, til dæmis heilbrigðisstarfsfólk, eiga í erfiðleikum með að fá sambærileg störf og svipuð laun.

Vegabréf opinberra starfsmanna, sem sagt hefur verið upp í tengslum við aðgerðir stjórnvalda, hafa verið tekin af þeim og þeir geta því ekki sótt um störf erlendis. Kona, sem áður vann á skrifstofu forseta landsins sagði: „Þeir leyfa okkur ekki að fara úr landinu, leyfa okkur ekki að vinna… hvað vilja þeir að ég geri?“

Þó að réttlæta megi brottrekstur sumra, til dæmis hermanna sem tóku þátt í valdaránstilrauninni, hafa stjórnvöld engin skýr viðmið varðandi það hverjum er vikið úr starfi og hafa ekki réttlætt brottrekstur einstaklinga í hverju tilviki fyrir sig. Sú almenna skýring að verið sé að berjast gegn hryðjuverkum dugar ekki.

Brottreksturinn hefur farið fram fyrir opnum tjöldum sem hefur gert lífið enn erfiðara fyrir viðkomandi. „Þjóðfélagið leit á mig sem hetju. Nú er ég álitinn hryðjuverkamaður og föðurlandssvikari,“ sagði fyrrum hermaður. Fræðimaður, sem var rekinn úr starfi í ágúst 2016, sagði Amnesty International: „Sonur minn vildi ekki fara í skólann, hin börnin réðust gegn honum og sögðu að móðir hans væri hryðjuverkamaður og föðurlandssvikari.“

Engir þeirra sem Amnesty International ræddi við hafa fengið skýringar á brottrekstri sínum umfram almennar ásakanir um tengsl við hryðjuverkahópa. En þrátt fyrir greinilegan geðþótta að baki brottrekstrunum er ekkert skilvirkt áfrýjunarferli fyrir hendi fyrir opinbera starfsmenn sem mótmæla vilja brottvikningu sinni. Nefnd sem lagt var til í janúar að setja á laggirnar til að skoða þessi mál skortir sjálfstæði til að meta málin og getu til að grípa til úrræða. Hún hefur enn ekki tekið til starfa.

Fámennur hópur opinberra starfsmanna, sem sætt hafa brottvikningu, hefur mótmælt opinberlega og verið áreittur af lögreglu, sumir hafa verið handteknir og jafnvel hlotið illa meðferð. Fræðimaðurinn Nuriye Gülmen og kennarinn Semih Özakça hafa nú verið í hungurverkfalli á þriðja mánuð til að mótmæla brottvikningu sinni.

Ef lokað er á starfsmöguleika 100.000 manns er slíkt greinilega pólitískar ofsóknir gagnvart raunverulegum eða ætluðum pólitískum andstæðingum.

Stjórnvöld verða að hætta þessum geðþóttabrottvikningum þegar í stað og veita þeim aftur starf sem ekki hafa verið fundnir sekir um neina glæpi. Tryggja verður fljótlegt og skilvirkt áfrýjunarferli fyrir þá sem reknir hafa verið úr starfi svo að þeir geti hreinsað nafn sitt, fengið bætur og farið aftur í sín fyrri störf.

Til baka